Đới Vọng Thư (1905-1950) là một nhà thơ “dấn thân” của Trung-hoa. Ông sinh ngày 5.11.1905 ở Hangxian, Zhejiang. Cha ông làm ngân hàng Trung quốc ở Hangzhou. Ông học văn khoa và khoa học xã hội, rồi học Pháp văn ở đại học. Một trong các bạn học của ông là Ding Ling… Năm 1928, xuất hiện trên một tạp chí văn nghệ sáu bài thơ của ông trong đó có bài “Con hẻm dưới mưa”. Chính bài thơ này đã khiến người ta ca ngợi ông là “nhà thơ của con hẻm dưới mưa”! Với bài ấy, trong một tiểu sử biên niên đời ông, người ta đã viết: “Như thế là vào năm 23 tuổi, ông đã đặt nền tảng cho trường thơ hiện đại (Trung quốc)”! Năm 1930, ông trở thành một trong những thành viên đầu tiên của “Liên đoàn các nhà văn cánh Tả”, một tổ chức do Lỗ Tấn điều khiển. Từng sống ở Pháp và Tây-ban-nha, Đới Vọng Thư cũng đã dịch nhiều truyện của Pháp, Bỉ, Tây-ban-nha và Nga. Năm 1941, ông bị quân Nhât bắt giam và tra tấn ở Hương cảng. Tháng Ba 1947 xuất hiện bàn dịch Fleurs du mal của Baudelaire do ông thực hiện. Cùng năm ấy ông bị “cho thôi việc” ở đại học Jinan vì ủng hộ phong trào sinh viên tiến bộ. Tình trạng sức khỏe suy sụp nghiêm trọng từ nhiều năm, khiến ông phải nằm bệnh viện vào mùa Thu 1949. Ông mất ngày 28.2.1950. Chịu ảnh hưởng thơ cổ điển Trung-hoa, thơ Tượng trưng Pháp và thơ Federico García Lorca, Đới Vọng Thư còn để lại ba tập thơ gồm ngót 100 bài, kể cả một số bài viết bằng tiếng Pháp hoặc tự dịch sang tiếng Pháp. “Một vài ý nghĩ về thơ” của ông, viết vào thời kỳ đầu của thơ mới Trung-hoa, dường như.. vẫn còn đôi điều “kỳ dị” so với thơ hiện đại và cả hậu hậu-hiện đại!

♫ Một số tác phẩm của Đới Vọng Thư:


Ngõ mưa

Giương chiếc ô giấy dầu đơn độc
Một mình nơi ngõ mưa dằng dặc
Dằng dặc và vắng tanh
Tôi ước mơ được gặp
Một cô em đẫm buồn
Như hoa đinh hương

Em sẽ có
Nhan sắc như đinh hương
Thơm ngát như đinh hương
Oán hận nơi ngõ mưa
Oán hận và quanh quẩn

Em nơi ngõ mưa vắng tanh
Giương chiếc ô giấy dầu
Giống như tôi
Hệt như tôi
Lặng im quanh quẩn
Lạnh lùng, tê tái lại bâng khuâng

Em lặng lẽ đến gần
Đến gần lại đưa mắt
Một ánh buồn như tiếng thở dài
Em lướt qua
Như trong mơ
Tê tái, mơ hồ như trong mơ

Lướt qua như trong mơ
Em lướt qua mình tôi như đinh hương
Em lặng lẽ rời xa, rời xa
Đến bức tường rào hoang phế
Đi hết ngõ mưa này

Trong khúc nhạc buồn của mưa rơi
Nhan sắc em tàn phai
Hương thơm em tiêu tan
Tiêu tan cả ánh mắt em
Buồn như tiếng thở dài
Cả niềm bâng khuâng em như đinh hương

Giương chiếc ô giấy dầu đơn độc
Một mình nơi ngõ mưa dằng dặc
Dằng dặc và vắng tanh
Tôi ước mơ lướt qua
Một cô em đẫm buồn
Như hoa đinh hương.

(bản dịch của Trần Đình Sử)


Kỷ niệm của tôi

Kỷ niệm của tôi trung thành với tôi,
Hơn cả người bạn tốt nhất của tôi.
Nó ở trên điếu thuốc đã đốt,
Nó ở trên cây bút vẽ trang trí hình bong huệ,
Nó ở trên hộp phấn đã hư,
Nó ở trên lớp rêu trên bức tường đổ nát
Nó ở trên chai rượu đã vơi một nửa
Trên bản nháp những vần thơ xưa đã xé rách, trên cánh hoa héo khô,
Tren ngọn đèn ánh mờ, trên làn nước bình yên,
Trên mọi sự có hay không hồn,
Nó ở khắp nơi, như bản thân tôi trên thế giới này.
Nó rụt rè và e ngại tiếng ồn ào của mọi người.
Nhưng trong cảnh đơn đôc nó tới thăm tôi thật thân thiết.
Tiếng nó yếu ớt,
Lời nó dai dẳng, không ngơi,
Dai dẳng, chúng lặp lai liên miên và không cùng.
Lời nó cũ kỹ, nó thuật lại cũng vẫn những câu chuyện,
Giọng nó thật xưa, nó ca vẫn những bài ca.
Đôi khi nó học đòi giọng nói mơn trớn của một thiếu nữ,
Một giọng nói yếu ớt,
Hòa lẫn với những tiếng thở dài và nước mắt
Nó tới thăm bất thần,
Vào bất cứ giờ nào, ở bất cứ nơi nào,
Thường là trong giấc ngủ chập chờn của tôi
Hay những giờ đâu tiên của buổi sớm mai.
Nó có thể xuất hiện không ngượng ngùng
Bởi chúng tôi vốn là chỗ cố tri.
Chuyện ba hoa lảm nhảm của nó thật không cùng
Trừ khi tôi buồn khóc
Hoặc khi tôi ngủ say.
Nhưng không bao giờ nó quấy rầy tôi
Bởi vì nó trung thành với tôi.

Sầu muộn

Có lẽ tôi sẽ nói ấy nỗi buồn vô cớ của mùa Thu lặng lẽ,
Có lẽ tôi sẽ nói ấy sự tiếc nuối những vùng biển xa xôi,
Có lẽ tôi sẽ không dám nói tới tên em,
Nếu có ai hỏi đến nỗi sầu muộn của tôi.
Nếu có ai hỏi đến nỗi sầu muộn của tôi,
Có lẽ tôi sẽ không dám nói tới tên em,
Có lẽ tôi sẽ nói ấy sự tiếc nuối những vùng biển xa xôi,
Có lẽ tôi sẽ nói ấy nỗi buồn vô cớ của mùa Thu lặng lẽ.

Tháng hai

Mùa Xuân lang thang trên đầu những bông cúc dại,
Mùa Xuân lang thang trên bộ lông những con cu cườm,
Mùa Xuân lang thang trên đám lau sậy của dòng suối trong
Bóng tối rừng xanh trở thành cõi riêng của tình ái sực nức hương.
Chẳng mấy chốc, đồng xanh sẽ mỏi mệt lắng nghe những trao đổi giả dối
Và đám cỏ vô tội chịu đựng kém sức nặng
Của những tấm thân nhợt nhạt, hâm hẩm và dịu dàng
Sẽ ngất ngây vì mùi hương của những tấm thân ấy.
Chẳng mấy chốc, trong hoàng hôn mờ tối
Tôi sẽ nghe tiếng thở dài của người thiếu nữ nhàn du chót
Nhè nhẹ bỏ đi, một nhành lưu ly* trên tay.
————————————————————-
* Thứ hoa này còn có tên tiếng Anh là “forget-me-not”. (người dịch)

Tôi suy tưởng

thế nên tôi là bướm.
Mười ngàn năm sau
những đóa hoa nho nhỏ người ta thấy
qua những đám mây không tỉnh không mê,
với những tiếng kêu êm dịu,
sẽ làm rung lên đôi cánh muôn màu
của tôi.

Một vài ý nghĩ về thơ

1

Thơ không được vay mượn của nhạc, phải lấy đi những yếu tố nhạc của thơ.

2

Thơ không được vay mượn của họa.

3

Nét phân biệt của thơ không nằm trong vẻ đẹp của sự sắp đặt các chữ.

4

Âm vận của thơ không biểu lộ nơi tiết điệu nhịp nhàng của các chữ, mà là trong tiết điệu của tình cảm, nghĩa là trong sự sâu sắc của cảm hứng.

5

Điều quan trọng nhất trong thơ mới: những sắc dị của tình cảm, chứ không phải những sắc dị của những chữ và những câu thơ.

6

Vận và niêm luật gây trở ngại cho cảm hứng, hoặc đóng khuôn nó lại. Đem những tình cảm thơ thích nghi với những luật tắc cứng nhắc, hời hợt trên bề mặt và cổ lỗ, chính là muốn xỏ chân mình vào những đôi giầy của kẻ khác. Người khờ khạo chặt chân mình cho vừa giầy của người khác; người thông minh lựa những đôi giầy hợp với mình; người khôn ngoan tạo lấy giầy mình đi.

7

Thơ không phải là việc vui hưởng của một giác quan, mà là một điều gì đó động chạm tới hết mọi giác quan hoặc ở bên kia các giác quan.

8

Thơ mới phải mang những tình cảm mới và những hình thức thích hợp để diễn tả những tình cảm ấy. Khi nói hình thức, ta không có ý nói sự sắp đặt ngay hàng thẳng lối hời hợt bề ngoài của các chữ, cũng chẳng hiểu là sự chồng chất những từ mới.

9

Rút cảm hứng từ những đề tài mới không phải là tuyệt đối cần thiết. Trong những biến cố và sự việc của dĩ vãng, người ta có thể khám phá ra một nguồn cảm hứng mới.

10

Người ta có thể sử dụng một ngôn ngữ cổ điển, với điều kiện là ngôn ngữ này gợi ra những tình cảm mới.

11

Không nên chỉ băn khoăn tới một sự trang trí tân kỳ, sự trang trí này không phải là vĩnh viễn.

12

Thơ cần phải có tính độc sáng, nhưng cũng cần phải có tính phổ quát; cả hai cần phải đi song đôi.

13

Thơ là kết quả của trí tưởng tượng dựa trên thực tế, nó không chỉ là tưởng tượng, cũng không chỉ là thực tế.

14

Thơ phải diễn tả những tình cảm của tác giả để người đọc đến lượt mình cảm thấy một điều gì đó; thơ tựa như một vật sống động, chứ không phải một thây ma cứng ngắc.

15

Ta không chụp hình các tình cảm, mà gợi ra chúng bằng những nét bút khéo léo; những nét ấy cần sống động, thay đổi và phong phú.

16

Thơ viết trong một ngôn ngữ nào đó và được một dân tộc nào đó yêu mến, trong thực tế, không phải là thơ hay; cùng lắm nó tạo lập một trò chơi bằng chữ. Vẻ đẹp của thơ đích thực không nhất thiết nối liền với vẻ đẹp của ngôn ngữ.


Nguồn: Diễm Châu – Tienve.org

Hits: 12

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *