Unions Network: Phải làm gì để thu thập, sắp xếp và phân tích các bằng chứng, nhằm xác định sự thật và thủ phạm trong các vụ án hình sự? Cảnh sát có quyền và trách nhiệm gì trong từng giai đoạn của cuộc điều tra? Cảnh sát và Viện Kiểm sát phải tuân thủ những quy trình, nguyên tắc nào để không truy tố sai, không xâm phạm các quyền của nhân chứng và nghi phạm?

Để trả lời những câu hỏi này, mời các bạn đọc một giáo trình môn Điều tra Hình sự của Canada, mang tên “Giới thiệu môn Điều tra Hình sự: Quy trình, Thực hành & Tư duy”. Sách do thanh tra Rod Gehl và tiến sĩ Darryl Plecas biên soạn, do Viện Tư pháp British Columbia xuất bản năm 2016, và được chị Nguyễn Trang Nhung (CTV Mạng lưới Nghiệp đoàn) chuyển ngữ. Chúng tôi tin rằng giáo trình này sẽ giúp ích cho rất nhiều người Việt Nam – từ các phóng viên điều tra, luật gia, cho đến những nhà hoạt động muốn giám sát cơ quan thực thi pháp luật.

Xin click vào ĐÂY để đọc những chương đã dịch, hoặc vào ĐÂY để truy cập qua mục lục.

*

Chương 2: Một số khái niệm cơ bản quan trọng (tiếp)

 

Chủ đề 11: Trường hợp Prima Facie, Các yếu tố của Tội phạm (Elements of the Offence), và Thông tin Hình sự / Cáo buộc (Criminal Information / Charge)

Công việc của công tố viên chính phủ là trình bày với tòa án các bằng chứng để chứng minh một trường hợp prima facie. Prima facie có nghĩa là “từ cái nhìn đầu tiên”, và là lượng bằng chứng tối thiểu cần thiết để chứng minh từng yếu tố của cáo buộc chính thức chống lại bị cáo. “Các yếu tố của tội phạm” bao gồm việc chứng minh các hành vi cụ thể bị cáo buộc trong tội phạm, chẳng hạn như tấn công hoặc cướp tài sản. Dù vậy, “các yếu tố của tội phạm” cũng bao gồm những sự thật quan trọng khác mà một điều tra viên cảnh sát phải xem xét để thu thập đúng bằng chứng. Nó là sự trình bày bằng chứng mà, nếu được tin tưởng, sẽ thiết lập từng yếu tố cần thiết để công tố thành công. Để đánh giá liệu một vụ kiện prima facie có được thực hiện hay không, một thẩm phán không quyết định liệu bằng chứng có khả năng được tin hay không; mà chỉ đánh giá rằng trong trường hợp nó được tin, nó có hay không thiết lập các yếu tố cần thiết cho một bản án (Viện Thông tin Pháp lý, 2016).

Cáo buộc chính thức đối với một người trong luật hình sự Canada được gọi là ‘Thông tin’ (Information), và có những yếu tố hoặc sự kiện cụ thể trong thông tin đó cần được chứng minh. Thông tin là một tài liệu được tuyên thệ bởi một cảnh sát cho rằng tội phạm đã xảy ra, và buộc tội một người về tội phạm đó. Diễn đạt tiêu chuẩn của thông tin tội phạm như sau:

“Tôi, Cảnh sát (tên của người cung cấp thông tin), thề một cách long trọng rằng tôi có cơ sở hợp lý và có thể tin được, và tin rằng, vào hoặc vào khoảng (ngày phạm tội), tại hoặc gần (nơi phạm tội), ở Tỉnh (tên tỉnh), (tên của bị cáo), đã làm trái pháp luật (tuyên bố hành động của bị cáo), và do đó đã thực hiện tội phạm (tên của tội phạm) trái với quy định của (số hiệu phần của tội phạm theo bộ luật hình sự hoặc quy định khác), được tuyên thệ trước ngày của tuyên thệ thông tin này.

Chữ ký của thẩm phán hoặc JP          Chữ ký của người cung cấp thông tin”

Trong Thông tin trên, các yếu tố cần được chứng minh để thiết lập một trường hợp prima facie là:

1 – Danh tính của bị cáo có tên trong thông tin

2 – Ngày hoặc khung thời gian xảy ra tội phạm

3 – Nơi xảy ra tội phạm (xác lập địa điểm này thuộc thẩm quyền của tòa án chủ tọa)

4 – (Những) Hành động của bị cáo sẽ cho thấy họ đã thực hiện tội phạm trái pháp luật

Tại tòa, thông tin hoặc cáo buộc này trở thành tài liệu đầu tiên để thẩm phán xem xét. Thông tin này, còn được gọi là cáo buộc hình sự, được đọc cho bị cáo trong lần xuất hiện đầu tiên tại tòa và sau khi đọc bản án, thẩm phán sẽ yêu cầu bị cáo tự biện hộ về việc có tội hoặc vô tội. Nếu lời biện hộ là có tội, thẩm phán sẽ nghe các tình tiết của tội phạm mà sẽ xác định bản án hoặc hình phạt cho tội phạm. Nếu lời biện hộ là vô tội, thẩm phán sẽ xác định xem tội phạm có là hành vi phải được xét xử bởi cả thẩm phán lẫn bồi thẩm đoàn hay chỉ bởi thẩm phán mà thôi; và, nếu đó là một trong những tội phạm nghiêm trọng trong đó có sẵn lựa chọn thẩm phán – bồi thẩm đoàn, bị cáo sẽ được yêu cầu quyết định loại phiên tòa nào mà mình muốn. Nhận được lời biện hộ vô tội, thẩm phán sau đó sẽ sắp xếp một ngày xét xử.

Khi phiên tòa bắt đầu, công tố viên sẽ đưa ra bằng chứng để xác lập sự thật của từng yếu tố thông tin vượt qua sự nghi ngờ hợp lý. Bởi vì hệ thống tòa án là một hệ thống đối nghịch, luật sư bào chữa có thể thách thức bất kỳ bằng chứng nào được đưa ra với mục tiêu không cho phép công tố chứng minh một hoặc nhiều yếu tố cần thiết để tạo thành một trường hợp prima facie. Trường hợp prima facie là đầy đủ khi có đủ bằng chứng được đưa ra để chứng minh yếu tố buộc tội trước tòa. Nếu bất kỳ một yếu tố nào của thông tin không được chứng minh, trường hợp prima facie không được thiết lập vượt qua sự nghi ngờ hợp lý và tòa án sẽ đưa ra phán quyết vô tội.

(còn tiếp)

Nguồn: Rod Gehl & Darryl Plecas, Justice Institute of British Columbia 

dịch bởi Nguyễn Trang Nhung, đăng lần đầu trên  Mạng lưới Nghiệp đoàn

Xin ghi rõ nguồn để tôn trọng công sức của người dịch.

Hits: 7

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *