Unions Network: Phải làm gì để thu thập, sắp xếp và phân tích các bằng chứng, nhằm xác định sự thật và thủ phạm trong các vụ án hình sự? Cảnh sát có quyền và trách nhiệm gì trong từng giai đoạn của cuộc điều tra? Cảnh sát và Viện Kiểm sát phải tuân thủ những quy trình, nguyên tắc nào để không truy tố sai, không xâm phạm các quyền của nhân chứng và nghi phạm?

Để trả lời những câu hỏi này, mời các bạn đọc một giáo trình môn Điều tra Hình sự của Canada, mang tên “Giới thiệu môn Điều tra Hình sự: Quy trình, Thực hành & Tư duy”. Sách do thanh tra Rod Gehl và tiến sĩ Darryl Plecas biên soạn, do Viện Tư pháp British Columbia xuất bản năm 2016, và được chị Nguyễn Trang Nhung (CTV Mạng lưới Nghiệp đoàn) chuyển ngữ. Chúng tôi tin rằng giáo trình này sẽ giúp ích cho rất nhiều người Việt Nam – từ các phóng viên điều tra, luật gia, cho đến những nhà hoạt động muốn giám sát cơ quan thực thi pháp luật.

Xin click vào ĐÂY để đọc những chương đã dịch, hoặc vào ĐÂY để truy cập qua mục lục.

*

Chương 2: Một số khái niệm cơ bản quan trọng

Kỳ 2: Vai trò của Thẩm phán, Công tố viên, Người Bào chữa và Cảnh sát

 

Chủ đề 2: Vai trò của Thẩm phán, Công tố viên, Người Bào chữa và Cảnh sát

Là những người tác chiến trong hệ thống tư pháp hình sự, các thẩm phán, công tố viên, luật sư bào chữa và cảnh sát đều góp phần vào quy trình “công lý tự nhiên”, hay “công lý cơ bản”. Mỗi người trong số này có một vai trò và nhiệm vụ mang tính cụ thể và độc lập. Ví dụ, vai trò của điều tra viên cảnh sát là thu thập thông tin, vật chứng và lời chứng để tạo thành căn cứ hợp lý rằng một nghi phạm cụ thể đã phạm tội. Một khi các căn cứ hợp lý cho niềm tin (reasonable grounds for belief) đã được hình thành, bằng chứng có thể được trình bày cho công tố viên chính phủ để xác định xem có nên buộc tội hay không. Vai trò của công tố viên chính phủ là kiểm tra các bằng chứng được thu thập bởi các điều tra viên cảnh sát. Nếu các cáo buộc được đặt ra, công tố viên chính phủ đưa ra bằng chứng đó cho một thẩm phán, người sẽ xác định bị cáo có tội hay vô tội dựa trên việc kiểm tra bằng chứng vượt qua sự nghi ngờ hợp lý (proof beyond a reasonable doubt). Vai trò của luật sư bào chữa là đại diện cho bị cáo thông qua việc kiểm tra các bằng chứng được đưa ra, kiểm tra sức mạnh của các bằng chứng đó và thách thức các căn cứ hợp lý cho niềm tin. Mục tiêu của người bào chữa là chứng minh rằng việc kiểm tra bằng chứng vượt qua sự nghi ngờ hợp lý đã không được đáp ứng.

Trong nhiều vụ án, cảnh sát đã xác định và bắt giữ đúng nghi phạm, nhưng bằng chứng thu thập được trong cuộc điều tra của họ đã bị tòa án bác bỏ vì các quy tắc tố tụng đã không được áp dụng đúng. Những dạng vụ án này, hỏng do phạm lỗi trong quy trình hoặc trong việc hiểu sai luật, cung cấp những bài học quý giá cho điều tra viên cảnh sát đã thất bại; nhưng buồn thay, chúng là một trải nghiệm đáng thất vọng và tiêu cực cho nạn nhân của tội ác và công chúng, những người mong đợi các điều tra viên luôn luôn làm đúng.

 

Chủ đề 3: Gánh nặng chứng minh (The Burden of Proof)

Đối với một điều tra viên cảnh sát, điều quan trọng là hiểu rằng các vấn đề đang được điều tra có thể sẽ được trình bày tại một tòa án hình sự hoặc dân sự. Mỗi loại tòa án này trong số này lại yêu cầu và áp dụng một gánh nặng chứng minh khác nhau cho bằng chứng được đưa ra. Hoàn toàn có khả năng một điều tra viên cảnh sát sẽ được gọi để trình bày bằng chứng về cuộc điều tra của họ ở một trong hai loại tòa án. Ví dụ, có thể trong các vụ án, chẳng hạn như tai nạn xe cơ giới, bằng chứng mà cảnh sát thu thập được cho một phiên tòa hình sự về lái xe thiếu kiểm soát hoặc lái xe nguy hiểm có thể được sử dụng trong một phiên tòa dân sự trong đó nạn nhân bị thương kiện tài xế thiếu kiểm soát, vì chịu các thiệt hại do thương tích hoặc do hỏng xe.

Tòa án hình sự là một trong những nơi mà điều tra viên cảnh sát thường tới nhất. Các tòa án này xét xử các vụ án được điều tra theo Bộ luật Hình sự và dưới các Đạo luật Liên bang, Tỉnh và Thành phố. Các vụ án có thể bao gồm các hành vi phạm tội từ vi phạm cá nhân và tài sản đến các hành vi được bao gồm trong Đạo luật Thành phố. Đối với các tòa án hình sự, riêng thẩm phán hoặc cả thẩm phán và bồi thẩm đoàn sử dụng gánh nặng chứng minh được mô tả là bằng chứng vượt qua nghi ngờ hợp lý, để xác định xem họ sẽ kết án hay tha bổng cho bị cáo. Tòa án dân sự chịu trách nhiệm đưa ra các quyết định liên quan đến các vấn đề trong đó một bên đang tìm kiếm một bản án phi hình sự, các thiệt hại, hoặc một quyết định chống lại một bên khác. Đây có thể liên quan đến các vụ án thương tích cá nhân, tranh chấp hợp đồng, thủ tục ly hôn và tranh chấp di chúc hoặc di sản. Trong các vụ án này, các bên liên quan được gọi là nguyên đơn và bị đơn. Nguyên đơn là bên khởi xướng vụ kiện dân sự, và bị đơn là bên chống lại vụ kiện dân sự. Trong các vụ kiện dân sự này, gánh nặng chứng minh mà tòa án xem xét được mô tả là “bằng chứng trong cán cân xác suất” (“proof within a balance of probabilities”). Đây là một thử thách nhỏ hơn nhiều so với bằng chứng vượt qua sự nghi ngờ hợp lý, vì ở đây tòa án chỉ dùng cán cân xác suất để tìm cách xác định xem bên nào có khả năng đúng nhất.

(còn tiếp)

Nguồn: Rod Gehl & Darryl Plecas, Justice Institute of British Columbia 

dịch bởi Nguyễn Trang Nhung, đăng lần đầu trên  Mạng lưới Nghiệp đoàn

Xin ghi rõ nguồn để tôn trọng công sức của người dịch.

Hits: 21

One thought on “Giới thiệu môn Điều tra Hình sự – Chương 2: Một số khái niệm cơ bản – Kỳ 2: Vai trò của Thẩm phán, Công tố viên, Người Bào chữa và Cảnh sát”

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *