Mạng lưới Nghiệp đoàn xin dịch và giới thiệu với các bạn một sổ tay về nghiệp vụ công đoàn, do Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) xuất bản vào năm 2002, mang tên “Trade Union Administration: A Caribbean Workers’ Education Guide”. Đây là một tài liệu tham khảo hữu ích, giúp chúng ta hình dung những thách thức mà công đoàn ở các nước đang phát triển có thể phải đối mặt trong quá trình toàn cầu hóa, cùng những phương thức quản lý cơ bản để vượt qua chúng.

Xin click vào ĐÂY để đọc những chương đã dịch, hoặc click vào ĐÂY để truy cập qua mục lục.

*

Chương 4:
Các loại cấu trúc của công đoàn

Mục tiêu:

  • Nghiên cứu cách công đoàn phát triển để thúc đẩy quy trình tuyển dụng, tổ chức và đại diện cho người lao động trong nhiều ngành, nghề khác nhau ở vùng Caribbean.

Khái niệm cấu trúc nói về những loại hình công đoàn khác nhau dựa trên kiểu tuyển dụng của chúng và lĩnh vực làm việc của các thành viên.

Khi Ủy ban Moyne tới Caribbean sau hậu quả của cuộc suy thoái 1930, Ngài Walter Citrine và Morgan Jones, hai thành viên của Ủy ban, và một thành viên cao cấp của Hội đồng Công đoàn Anh Quốc, đã khuyên các nhà lãnh đạo công đoàn rằng họ nên khuyến khích sự phát triển của các công đoàn chung (general trade union) hoặc các công đoàn kiểu dù (umbrella type trade union), để:

  • tập trung vào sự đoàn kết giữa những người lao động;
  • giảm thiểu nguy cơ cạnh tranh trong công đoàn;
  • phản đối sự phát triển của các tổ chức phi dân chủ.

 

4.1. Các kiểu cấu trúc

Vào đầu thế kỉ 20, khi các công đoàn mới manh nha được thành lập, các hình mẫu chính của công đoàn khi đó là:

  • công đoàn thủ công, xây dựng dựa trên một hoặc nhiều ngành thủ công, hoặc trên toàn bộ ngành công nghiệp với những ngành thủ công tương tự. Chúng trở thành những công đoàn công nghiệp được tổ chức theo chiều ngang.
  • công đoàn công nghiệp, cấu trúc hàng dọc trong một ngành duy nhất và xuất hiện ở khắp các khu vực địa lý; và
  • công đoàn cổ cồn trắng, xuất hiện với người lao động ở lĩnh vực công, nhiều tổ chức trong đó bắt đầu với vai trò hiệp hội.

Đa số công đoàn ở vùng Caribbean đều theo sự cố vấn của Citrine và Jones, và theo cấu trúc của công đoàn chung, không có bất cứ rào cản nào về nghề nghiệp hay ngành nghề.

Những công đoàn khác theo cơ cấu liên đoàn. Ở đó, các công đoàn có thể hợp tác và cùng điều phối các hoạt động của họ.

Trong một số trường hợp, các công đoàn doanh nghiệp phải bắt đầu dưới hình thức hiệp hội và dần mở rộng ra ở từng công sở.

 

4.2. Các ví dụ ở vùng Caribbean

Các ví dụ về những cấu trúc công đoàn khác nhau ở vùng Caribbean như sau:

Thủ công

  • Công đoàn Người lao động trong ngành điện lực ở khối thịnh vượng chung Bahamas
  • Hội nghệ nhân Bahamas
  • Công đoàn thủy thủ Grenada
  • Các ngành nghề
  • Công đoàn khách sạn Aruba
  • Công đoàn ngành dầu mỏ độc lập Aruba
  • Hiệp hội anh em ái hữu phu cảng Bahamas
  • Công đoàn ngành cung ứng, khách sạn Bahamas
  • Công đoàn ngành khai mỏ, khai khoáng, và người lao động chung Guyana
  • Công đoàn ngành đường và người lao động chung toàn Trinidad
  • Công đoàn ngành thép Trininad và Tobago
  • Công đoàn ngành dầu mỏ Trinidad và Tobago

Cổ cồn trắng

  • Công đoàn giáo viên Antigua và Barbuda
  • Công đoàn của nhân viên ở khu vực công Aruba
  • Công đoàn phi công chuyên nghiệp Bahamas
  • Công đoàn giảng viên đại học Bahamas
  • Công đoàn giáo viên Barbados
  • Hiệp hội y tá Barbados
  • Công đoàn giáo viên quốc gia Belize
  • Công đoàn dịch vụ công Bermuda
  • Công đoàn giáo viên Grenada
  • Công đoàn giáo viên Guyana
  • Hiệp hội dịch vụ dân sự Jamaica

Các công đoàn chung

  • Công đoàn thương mại và lao động Antigua
  • Công đoàn người lao động Antigua
  • Công đoàn người lao động Barbados
  • Công đoàn công nghiệp Bermuda
  • Công đoàn người lao động kỹ thuật Grenada
  • Công đoàn người lao động chung Guyana
  • Công đoàn nông nghiệp và người lao động chung Guyana
  • Công đoàn Công nghiệp Bustamante
  • Công đoàn thương mại và lao động St Kitts-Nevis
  • Công đoàn quốc gia dành cho những người làm việc cho chính phủ và liên bang ở Trinidad và Tobago

Liên đoàn

  • Liên đoàn công đoàn chung Aruba
  • Liên đoàn người lao động Curacao
  • Liên đoàn lao động Windward Islands
  • Liên đoàn tiến bộ (C-47) Suriname
  • “De Moederband” Suriname
  • Công đoàn doanh nghiệp
  • Công đoàn người lao động LIAT ở St Vincent
  • Công đoàn nhân viên ngân hàng Trinidad và Tobago

 

Công đoàn thủ công

Xu hướng thành lập những công đoàn thủ công chính thức xảy ra mạnh mẽ nhất ở những quốc gia như Bahamas và Trinidad và Tobago, nơi mà những lao động lành nghề và được đào tạo bài bản sẵn sàng phát triển công đoàn để đại diện cho chính mình. Một số ít các công đoàn thủ công đang duy trì công đoàn cho duy nhất một ngành nghề, và có xu hướng trở nên đa ngành trong cuộc chiến sống còn để tồn tại trong nền kinh tế hiện nay, và cũng bởi các ngành thủ công khác nhau đều đang gặp khó khăn trong giai đoạn hiện đại hóa.

Công đoàn công nghiệp

Cũng giống như công đoàn thủ công, các công đoàn công nghiệp đều dựa vào sự biến chuyển của nền kinh tế. Một số công đoàn công nghiệp trong một số lĩnh vực như đường, dầu mỏ, hay hàng hải đều đang phải hứng chịu những tổn hại lớn từ hệ quả của sự thay đổi công nghệ.

Cổ cồn trắng

Công đoàn cổ cồn trắng là một số trong những tổ chức sôi nổi và thành công nhất ở vùng Caribbean. Nhiều tổ chức trong số đó là công đoàn trong lĩnh vực công, và ngoại trừ giai đoạn điều chỉnh cơ cấu, thì họ đều được hưởng lợi nhờ sự an toàn tài chính, bởi các thành viên trong đó đều có khả năng đóng phí thường xuyên (sẽ được khấu trừ từ một nguồn chính).

Cũng vẫn có có một số người lao động cổ cồn trắng trong nhiều lĩnh vực ở vùng Caribbean, đặc biệt là ở vị trí giám sát hay quản lý, chưa tổ chức thành các công đoàn.

Chung

Các công đoàn chung (bắt đầu xuất hiện ngay từ giai đoạn sau Thế chiến II) vẫn tiếp tục thống trị trên bức tranh toàn cảnh về công đoàn vùng Caribbean. Nhiều công đoàn xuất phát từ công đoàn thủ công hoặc công đoàn công nghiệp, rồi mở rộng ra bằng việc thêm thành viên từ các ngành nghề khác vào, và rồi chúng tiến hóa trở thành các công đoàn chung.

Liên đoàn

Dạng công đoàn hợp thành liên đoàn chủ yếu nổi lên ở khu vực Hà Lan ở vùng Caribbean.

Công đoàn doanh nghiệp

Các công đoàn doanh nghiệp là một nhóm thiểu số đặc trưng, và chỉ xuất hiện rất ít ở vùng Caribbean.

Sự ganh đua

Sự tồn tại của nhiều kiểu công đoàn chung ở nhiều khu vực khác nhau dẫn đến sự cạnh tranh của các công đoàn và xung đột giữa các khu vực ở một số quốc gia. Tuy nhiên, điều này lại không phải là vấn đề gây chia rẽ ở vùng Caribbean thời gian gần đây.

Thực tế là bất kể công đoàn theo cấu trúc gì, thì sự thương lượng ở tầm doanh nghiệp vẫn là hình mẫu chiếm ưu thế áp đảo trong khu vực. Trong một vài trường hợp – như lĩnh vực khách sạn, sản xuất đường, và lĩnh vực công – các công đoàn thử lập các thỏa thuận công nghiệp để bao hàm toàn bộ các lĩnh vực này. Jamaica có những thỏa thuận doanh nghiệp dài, bởi những công đoàn khác nhau thỏa thuận và thương lượng với nhiều nhà tuyển dụng khác nhau trong cùng khu vực.

Trung tâm công đoàn

Trong thời gian gần đây, có một phong trào vững vàng là thành lập những trung tâm công đoàn ở nhiều nước khác nhau.

Động thái tập trung hóa này đang dẫn đến sự hình thành của các đối tác xã hội (social partnerships – chỉ các tổ chức đại diện cho người lao động hoặc giới chủ) và phương thức tiếp cận theo kiểu đoàn thể đối với các quan hệ công nghiệp, nơi mà các kết hợp và giao thức xã hội đang tạo ra một khung vĩ mô cho những thỏa thuận công nghiệp và những vấn đề phi công nghiệp khác.

 

4.3. Hội đồng lao động vùng Caribbean

Kể từ khi được hình thành vào năm 1960, Hội đồng Lao động vùng Caribbean (Caribbean Congress of Labour – CCL) (đã có tiền đề từ năm 1926) đã trở thành tổ chức lao động quan trọng nhất trong khu vực Caribbean. Mục tiêu chính của nó là:

  • khuyến khích sự hình thành các tổ chức quốc gia và/hoặc các trung tâm công đoàn;
  • bảo vệ công đoàn khỏi bị can thiệp và khuất phục bởi các lực lượng toàn trị;
  • xây dựng và thắt chặt mối ràng buộc giữa các công đoàn tự do vùng Caribbean và phần còn lại của khu vực và thế giới; và
  • duy trì và phát triển các trung tâm thông tin minh bạch trong khu vực và nghiên cứu các vấn đề của các tổ chức công đoàn.

Về việc thực hiện bốn mục tiêu quan trọng trên, Hội đồng Lao động vùng Caribbean đã rất thành công. Việc hình thành những trung tâm công đoàn quốc gia đã được chứng minh là khó có thể hình thành ở một số khu vực như Saint Lucia, Antigua, Dominica và Bermuda; ở một số khu vực như Trinidad và Tobago, và Bahamas, đã có nhiều hơn một trung tâm được thành lập, những lại gặp khó khăn trong việc đưa cách trung tâm đó xích lại gần nhau. Ở Guyana, có một số phân nhánh trong các trung tâm.

Một vài yếu tố gây khó khăn cho việc hình thành các trung tâm quốc gia, có thể kể đến:

  • sự khác biệt về chính trị của các công đoàn
  • sự khác biệt về ý thức hệ; và
  • xung đột giữa các thành viên với người lãnh đạo.

Vị trí của Hội đồng Lao động Caribbean đã thay đổi, và trong thời gian gần đây, Hội đồng đang cố gắng thiết lập mối quan hệ với Cuba, trên nền tảng thực tế thay vì ý thức hệ. CCL tiếp tục tuân theo các chính sách của Liên đoàn Công đoàn Thương mại Tự do quốc tế (ICFTU), và các chính sách dân chủ.

Thông qua mối quan hệ của mình với ICFTU, ORIT và qua mối liên hệ với các tổ chức công đoàn khác như AFL – CIO và Hội đồng Lao đông Canada, CCL tiếp tục tạo ra mối liên kết với tất cả các phong trào lao động tự do trên thế giới.

Hội đồng Lao động Caribbean đóng vai trò tiên phong trong việc đào tạo các lãnh đạo lao động tại khu vực Caribbean trong giáo dục và nghiên cứu và nâng cao năng lực.

Những khó khăn tài chính của tổ chức (thường gây ra cho sự hỗ trợ yếu của các tổ chức liên kết) là vấn đề. Nó đóng vai trò lớn trong việc sử dụng các mối quan hệ với ILO và với các tổ chức đầu tư để tiếp tục đưa các chương trình của nó tiếp cận gần hơn đến các thành viên.

 

Bài tập:

– Bạn có nghĩ là các tổ chức công đoàn ở Caribbean có xu hướng phát triển thành những thực thể lớn hơn trong tương lai không?

– Các tổ chức công đoàn chung có ưu thế nào hơn các công đoàn thủ công hoặc công đoàn công nghiệp?

– Những nguồn tài chính nào có thể giúp Hội đồng Lao động Caribbean đáp ứng nhu cầu của các thành viên?

– Những khó khăn mà công đoàn vùng Caribbean phải đối mặt?

(còn tiếp)

Nguồn: ILO

Dịch bởi Hải Anh – CTV Mạng lưới Nghiệp đoàn

Xin ghi rõ nguồn khi phổ biến để tôn trọng công sức của người dịch.

Hits: 28

One thought on “Sổ tay hướng dẫn quản lý công đoàn – Chương 4: Các loại cấu trúc của công đoàn”

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *