Mạng lưới Nghiệp đoàn xin dịch và giới thiệu với các bạn một sổ tay về nghiệp vụ công đoàn, do Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) xuất bản vào năm 2002, mang tên “Trade Union Administration: A Caribbean Workers’ Education Guide”. Đây là một tài liệu tham khảo hữu ích, giúp chúng ta hình dung những thách thức mà công đoàn ở các nước đang phát triển có thể phải đối mặt trong quá trình toàn cầu hóa, cùng những phương thức quản lý cơ bản để vượt qua chúng.

Xin click vào ĐÂY để đọc những chương đã dịch, hoặc click vào ĐÂY để truy cập qua mục lục.

*

Chương 3:
Tổ chức và cấu trúc của công đoàn

 Kỳ 2: Giáo dục và đào tạo

3.5. Giáo dục và Đào tạo cho các thành viên

Việc tạo dựng sự đoàn kết và trung thành nơi các thành viên công đoàn có liên hệ mật thiết tới điều khoản về giáo dục và đào tạo của công đoàn. Bất kể công đoàn đó lớn hay nhỏ, một phần nguồn lực của nó cần phải được phân bổ cho hoạt động giáo dục và đào tạo cho các thành viên của nó. Điều khoản này phải được thực hiện ngay ở giai đoạn tuyển dụng, tức là khi thành viên mới gia nhập công đoàn. Ở giai đoạn này, quan trọng là thực hiện các chương trình định hướng với các thành viên, đặc biệt là với các nhóm mà trước đó chưa hề ủng hộ các giá trị của công đoàn.

Các chương trình định hướng phải giáo dục các thành viên những vấn đề như:

  • lịch sử và triết lý của các phong trào lao động;
  • mục đích và cơ cấu của công đoàn;
  • quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm tại công sở;
  • điều lệ tổ chức và các quyền và nghĩa vụ của các thành viên;
  • vấn đề chăm sóc y tế cơ bản;
  • nơi an toàn;
  • một vài chi tiết về vấn đề pháp lý trong lao động của quốc gia đó;
  • thương lượng tập thể và vai trò của cán bộ công đoàn cơ sở;
  • khiếu nại.

Mục tiêu chính của việc giáo dục sớm này là để giới thiệu đến các thành viên về tính độc đáo của tổ chức công đoàn. Thực tế là hầu hết người lao động đều biết rất ít về công đoàn, bởi vì hệ thống giáo dục chính quy không cung cấp đủ thông tin cần thiết. Một vài sinh viên chỉ tiếp cận được những thông tin không đầy đủ thông qua môn học Lịch sử và Nghiên cứu Xã hội, từ các môn học về Kinh doanh hay Kinh tế học, hay từ môn Chính trị. Tuy nhiên, trong mỗi trường hợp, chỉ có rất ít thông tin về công đoàn được đề cập đến, và các ngành học thuật tập trung vào những khía cạnh khác nhau của công đoàn.

Trong nhiều trường hợp, công đoàn trở thành một thực tế nhạy cảm trong các ngành học thuật, khi chúng được đề cập đến như những tổ chức vô dụng gây ảnh hưởng xấu đến nền kinh tế và xã hội. Trong nhiều trường hợp khác, các giảng viên và giáo viên không nhìn tổ chức này dưới khía cạnh cảm thông. Vai trò của việc đào tạo sớm đối với các thành viên công đoàn sẽ tạo ra việc hiểu đúng đắn về công đoàn như tổ chức của những người lao động, vừa có vai trò hiểu được nhu cầu của nhà tuyển dụng, lại vừa có sự cam kết nền tảng với người lao động, tập trung vào thành viên của nó.

Việc đào tạo sớm cũng giúp thúc đẩy các thành viên của nó cam kết với quá trình giáo dục và đào tạo đặc biệt và bài bản hơn, thường diễn ra một cách hệ thống và theo chương trình.

Việc công đoàn giáo dục các thành viên của mình nên được coi là một dạng giáo dục đặc biệt cho người trưởng thành, và công đoàn cần phải đảm bảo rằng hình thức giáo dục này phải được dành cho tất cả các thành viên. Các bài học phải được phát triển dựa trên nhiều khía cạnh của nhiều lĩnh vực như quyền con người và quyền công đoàn, vai trò của Tổ chức lao động quốc tế, Ban thư ký thương mại quốc tế và chức năng của chúng, giới, quyền công dân và quản trị, kinh tế học cơ bản, chuẩn bị nghỉ hưu, môi trường, các bệnh mãn tính và đe dọa sức khỏe, hoạch định tài chính cá nhân, và nhiều vấn đề khác. Lên kế hoạch cho việc giáo dục và đào tạo thành viên phải đi từ nhu cầu của các thành viên.

Giáo dục và đào tạo phải được phân theo nhiều cấp độ, chia ra từ cơ bản, đến trung cấp, rồi nâng cao. Bởi vì ta thừa nhận rằng giáo dục là việc cả đời, nên người lao động cần có khả năng nhận biết được sự tiến bộ trong mỗi bậc đào tạo của mình.

Quan trọng là, sự chú ý này sẽ là thức đo đánh giá các chương trình đào tạo để đảm bảo rằng những vấn đề được giới thiệu có liên quan và thiết thực.

Hầu hết các chương trình lao động và giáo dục của công đoàn đều có xu hướng làm giảm nhẹ đi tính học thuật và các chứng chỉ tham gia được trao bởi lãnh đạo công đoàn.

 

3.6. Giáo dục và Đào tạo cán bộ

Ngoài việc đào tạo người lao động, công đoàn cũng phải giúp củng cổ khả năng của một số nhóm người đặc biệt trong tổ chức, cụ thể là nhân viên công đoàn, các cán bộ công đoàn cơ sở, thành viên ban điều hành và ủy ban điều hành, cũng như cung cấp các trụ cột lãnh đạo cho tổ chức.

 

Đào tạo nhân viên

Nhân viên toàn thời gian của công đời thường là những người có kĩ năng và được đào tạo bài bản. Các nhà giáo, nhà nghiên cứu, nhà thương thuyết, kế toán và chuyên viên tài chính đều là chuyên gia trong lĩnh vực của họ, cũng như những nhân viên văn phòng thực hiện các công việc như thư ký, vận hành máy tính, thu ngân, và lễ tân.

Dù được đào tạo ở cấp độ nào, các nhân viên cũng nên tiếp tục học hỏi thường xuyên, để cho tổ chức của họ là một tổ chức không ngừng học hỏi chứ không phải là một tổ chức chỉ dừng lại ở những gì mà mình biết.

Cơ hội cho các nhân viên được đào tạo chéo và đa kĩ năng để nâng cao năng lực và giúp họ có thể mang đến nhiều lợi ích hơn nữa cho các thành viên công đoàn.

Các nhân viên của công đoàn không chỉ hưởng lợi từ những chương trình đào tạo chính quy mà còn được khuyến khích tham gia các cuộc họp cao cấp, các hội nghị, chương trình học ngắn hạn, các nhiệm vụ và các cơ hội học hỏi khác, đặc biệt khi họ đi khỏi công sở, và sống ở những đất nước khác. Chương trình trao đổi nhân viên cũng là trải nghiệm học tập hết sức quý báu.

Trong khi việc yêu cầu các nhân viên công đoàn phải nhận thức được việc phát triển cả nhân cách lẫn chuyên môn là việc hợp lý, thì đồng thời, công đoàn cũng cần phải đưa ra những thỏa thuận nghỉ phép thích hợp để hỗ trợ nhân viên của mình.

Đã có nhiều trường hợp, các nhân viên của công đoàn rời đi để đảm nhận các vị trí trong kinh doanh và trong sự nghiệp của họ sau khi được hưởng lợi từ sự bảo trợ hào phóng của công đoàn đối với việc phát triển bản thân họ. Điều này không nên bị coi là sự đe dọa đến điều khoản cho phép các nhân viên công đoàn được thụ hưởng giáo dục bậc cao hơn, bởi rõ ràng là cả nhà nước và khu vực tư nhân đều được hưởng lợi từ việc cung cấp giáo dục bậc cao cho lãnh đạo, các đối tác của họ trong các phong trào công đoàn.

Trước đó, các nhân viên công đoàn tại vùng Caribbean được trao những suất học bổng của công đoàn từ Châu Âu hay Hoa Kỳ, giúp nâng cao năng lực và tiêu chuẩn cho các lãnh đạo công đoàn ở vùng Caribbean. Tuy nhiên, những học bổng này hiện không còn được trao nữa. Sự phát triển của trường Đại học West Indies đã mang đến cơ hội cho các công đoàn. Công đoàn có thể thương lượng về các suất học bổng của trường để trao cho sinh viên nước ngoài. Thời gian gần đây, có nhiều dự án được phát triển để nâng cao năng lực cho các nhân viên công đoàn nhằm ứng biến với những thách thức từ toàn cầu hóa.

 

Cán bộ công đoàn cơ sở

Cán bộ công đoàn cơ sở là lực lượng nòng cốt để thực hiện chức năng dân chủ của công đoàn. Tuy nhiên, bởi họ nắm giữ cương vị này dựa trên quá trình bầu chọn dân chủ trong những tổ chức sôi nổi và năng động, nên họ được đòi hỏi phải thay đổi và làm mới mình tương đối thường xuyên. Thực vậy, trong trường hợp mà một nhóm cán bộ công đoàn cơ sở nắm quyền kiểm soát cao nhất tại các chi nhánh hay các bộ phận, thì có thể dẫn đến hai trường hợp, hoặc là lãnh đạo có năng lực và hiệu quả, hoặc là tự mãn và ì trệ.

Việc đào tạo các cán bộ công đoàn cơ sở là vô giá đối với sự phát triển của tổ chức công đoàn, bởi những vai trò và chức năng của tổ chức được thực hiện bởi các cán bộ này, bên cạnh ban điều hành và đội ngũ nhân viên. Cán bộ công đoàn cơ sở phải thể hiện được vai trò chủ động như những nhà tuyển dụng, nhà thương thuyết, người giải quyết khiếu nại, và người vận hành trong các cấp chi nhánh và bộ phận của công đoàn.

Nên coi các cán bộ công đoàn cơ sở là những ứng viên tiềm năng để tuyển dụng cho vị trí nhân viên công đoàn. Các kĩ năng của họ được mài giũa đến độ họ có thể đảm nhận nhiều công việc của nhân viên công đoàn và cũng có thể đảm bảo được tất cả những công việc được yêu cầu ở cấp chi nhánh và bộ phận.

 

Các Ủy ban

Công đoàn nên phát triển nhiều ủy ban để giúp dân chủ hóa công đoàn và nâng cao đầu vào của công nhân. Các ủy ban này có thể dựa trên nhiều nhóm người khác nhau, như thanh niên, giới tính, người hưu trí, hành vi chính trị, tổ chức và giáo dục, và các nhóm khác. Thêm nữa, các ủy ban về kỹ thuật cũng cần được thành lập, như khách hàng, giám sát chi phí, đầu tư, quản lý tài sản và tài chính, và một vài ủy ban khác.

Những ủy ban này cần thiết phải cung cấp các chương trình đào tạo và giáo dục thiết yếu để thực hiện hiệu quả các chức năng. Các khóa đào tạo cho các nhóm này bao gồm:

  • tập trung vào kiến thức cần thiết cho từng lĩnh vực cụ thể;
  • làm việc nhóm và các ý tưởng bắt nguồn từ nhóm và phát triển thái độ đối với các nhiệm vụ được giao; và
  • cơ hội để phát triển các kĩ năng mới và mài giũa các kĩ năng đã có.

 

Hệ thống phân phối đào tạo

Hầu hết các công đoàn ở vùng Caribbean đều phát triển các chương trình giáo dục và đào tạo cơ bản tại các văn phòng của mình, định kỳ ở các công sở, và đôi khi ở những khi vực khác ngoài công đoàn hay công sở. Phương pháp bao gồm các bài giảng truyền thống, cũng như làm việc nhóm, mô phỏng, nhập vai, và các dạng tham gia khác.

Ở cấp cao nhất, có một số các trường cao đẳng lao động và các viện đào tạo lao động khác ở vùng Caribbean. Những trường này khác nhau về mục tiêu và cách thức phân phối. Trường Cao đẳng Công đoàn Barbados, và SIVIS của Suriname là các hình mẫu trường cao đẳng lao động dựa trên việc đào tạo thành viên, cũng như Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Giáo dục Công đoàn Jamaica. Cao đẳng Lao động Crichlow ở Guyana, và Cao đẳng Lao động và Nghiên cứu hợp tác Cipirani ở Trinidad và Tobago thì mở rộng hơn với nhiều tiêu điểm bao gồm cả đào tạo học thuật và chuyên nghiệp nhằm trang bị cho các ứng viên nơi công sở.

Ở một số quốc gia, nhà nước cung cấp đầy đủ các khóa đào tạo từ kĩ thuật, dạy nghề, đến học thuật ở mọi cấp bậc. Có thể công đoàn nhận thấy rằng họ không cần thiết phải đầu tư ngân sách của mình vào một lĩnh vực trùng với nhà nước. Tuy nhiên, cứ ở đâu có khoảng trống thì công đoàn sẽ nắm lấy cơ hội của họ và tiếp tục đóng góp cho mạng lưới giáo dục và đào tạo quốc gia.

Gần đây, xu hướng là tập trung vào việc hài hòa hóa vai trò của các tổ chức lao động này.

Nhiều trường cũng đang cân nhắc ứng dụng công nghệ để cung cấp các chương trình giáo dục từ xa nhằm tiếp cận rộng rãi hơn đến các thành viên. Ngoài việc sử dụng các tài liệu in ấn, các trường cũng cân nhắc việc sử dụng băng cát-xét, video, học qua ứng dụng trên máy tính, các hội nghị âm thanh, video, hoặc qua máy tính để tiếp cận được đến số đông.

Các thành viên công đoàn ở khu vực Caribbean rất hứng thú với các chương trình giáo dục và đào tạo về công nghệ thông tin và truyền thông, về việc sử dụng máy tính, Internet và các công nghệ liên quan. Các tổ chức hợp tác như Hội đồng Công đoàn Thịnh vượng chung, đã đảm bảo đào tạo về máy tính cho tất cả các nhân viên công đoàn, cũng như đào tạo cơ bản cho đông đảo thành viên.

Phong trào công đoàn vùng Caribbean tiếp tục nhấn vào tầm quan trọng của giáo dục và đào tạo và những lĩnh vực mục tiêu dưới đây cần phải được chú trọng:

  • xây dựng năng lực cho các nhân viên và kĩ năng lãnh đạo cho các cán bộ;
  • hài hòa hóa việc phân bổ đào tạo trong khu vực;
  • điều phối việc chứng nhận và công nhận các chương trình giáo dục lao động;
  • cung cấp các chương trình đào tạo và tái đào tạo cho các thành viên;
  • tập trung vào xây dựng các chương trình đào tạo có giá trị dựa trên văn hóa công đoàn như một tổ chức đào tạo, tập trung vào vấn đề bình đẳng, tự do, và công lý; và
  • hỗ trợ Tổ chức Lao động Quốc tế và các phong trào lao động quốc tế trong nhiệm vụ thúc đẩy các Nguyên tắc Cơ bản và Quyền Lao động, Quyền có công việc tốt, Quyền được làm việc và xây dựng các công sở dựa trên chính sách phúc lợi và đối thoại cộng đồng.

(còn tiếp)

Nguồn: ILO

Dịch bởi Hải Anh – CTV Mạng lưới Nghiệp đoàn

Ảnh minh họa: Alain Schroeder

Xin ghi rõ nguồn khi phổ biến để tôn trọng công sức của người dịch.

Hits: 20

One thought on “Sổ tay hướng dẫn quản lý công đoàn – Chương 3: Tổ chức và cấu trúc của công đoàn – Kỳ 2: Giáo dục và đào tạo”

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *