Ở Úc, hòa giải và trọng tài Nhà nước được xem là phương thức giải quyết TCLĐTT chủ yếu và có những điểm đáng chú ý như sau:

Điểm đáng chú ý thứ nhất là việc sử dụng các cơ quan giải quyết tranh chấp thường trực, độc lập do Nhà nước thành lập và tài trợ kinh phí. Đây là một trong những điểm đặc thù của cơ chế giải quyết TCLĐTT của Úc. Ở các quốc gia phát triển khác, cơ quan giải quyết thường là do các bên thỏa thuận thành lập hoặc lựa chọn. Cơ quan này có thể là cơ quan thường trực hoặc được thành lập vụ việc (ad-hoc) và thường là cơ quan giải quyết tranh chấp tư nhân. Thông thường, khi sử dụng các cơ quan giải quyết tranh chấp này, các bên tranh chấp phải trả phí. Bên cạnh đó, thành phần của các cơ quan giải quyết TCLĐTT có thể bao gồm đại diện của các bên tranh chấp. Ở Úc, thành viên của các cơ quan giải quyết TCLĐTT có thể được lựa chọn từ những người có mối liên hệ với các nghiệp đoàn của NLĐ và NSDLĐ nhưng khi đã được lựa chọn, những người này phải chấm dứt mối liên hệ đó và phải thực hiện nhiệm vụ của mình như một bên thứ ba trung lập.

Một điểm đáng chú ý khác là tính bắt buộc của cơ chế giải quyết TCLĐTT. Đây cũng là một đặc trưng nổi bật của cơ chế giải quyết TCLĐTT ở Úc. Theo pháp luật nước này, NSDLĐ và các nghiệp đoàn có đăng ký có trách nhiệm phải thông báo cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền khi biết có TCLĐTT xảy ra và cơ quan này phải khởi động thủ tục hòa giải để giải quyết tranh chấp đó. Tuy vậy, pháp luật Úc không quy định bất kỳ chế tài nào cho việc không thực hiện nghĩa vụ thông báo này. Trên thực tế, hầu hết các TCLĐTT (nhất là các tranh chấp nhỏ) là do các bên tự giải quyết mà không có sự tham gia của cơ quan có thẩm quyền. Như vậy, xét về mặt thực tế, cơ chế giải quyết TCLĐTT chỉ trở nên bắt buộc khi cơ quan giải quyết tranh chấp của Nhà nước nhận được thông báo về TCLĐTT.

Điểm đáng chú ý thứ ba là sự quan tâm của các cơ quan giải quyết TCLĐTT của Úc đến kết quả giải quyết tranh chấp. Trong khi ở các quốc gia khác, cơ quan giải quyết tranh chấp thường chỉ tập trung vào việc tìm ra giải pháp cho các bên tranh chấp, thì ở Úc, cơ quan giải quyết tranh chấp còn chú ý đến nội dung của giải pháp đó bởi một trong những nhiệm vụ của cơ quan này “bảo vệ lợi ích công cộng“. Điều đặc biệt là pháp luật Úc không chỉ đòi hỏi các cơ quan giải quyết tranh chấp quan tâm đến lợi ích công cộng trong trường hợp TCLĐTT được giải quyết bằng phương thức trọng tài mà còn ngay cả trong trường hợp cơ quan này hòa giải tranh chấp.

Điểm đáng chú ý thứ tư là cơ chế giải quyết TCLĐTT thông qua hòa giải và trọng tài Nhà nước chỉ dành cho các nghiệp đoàn có đăng ký. Pháp luật Úc chỉ cho phép các nghiệp đoàn có đăng ký được đại diện cho NLĐ hoặc NSDLĐ trong thủ tục hòa giải và trọng tài Nhà nước. Quy định này đã khuyến khích các nghiệp đoàn thực hiện thủ tục đăng ký trên thực tế song cũng đã bị nhiều người chỉ trích. Cụ thể, quy định này bị xem là đã hạn chế các hoạt động công đoàn vì để được chấp nhận đăng ký, tổ chức công đoàn phải đáp ứng một số điều kiện do pháp luật quy định. Thêm vào đó, quy định này còn gián tiếp hạn chế quyền đình công của công đoàn bởi lẽ khi TCLĐTT đã được thông báo cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền và thủ tục hòa giải hoặc trọng tài Nhà nước đã bắt đầu thì công đoàn phải dừng ngay mọi hành động tranh chấp[1] chống lại NSDLĐ.

Cơ chế giải quyết TCLĐTT nêu trên đã tồn tại ở Úc trong suốt một thời gian dài, kể từ cuối thế kỷ XIX. Sự hình thành của cơ chế này được giải thích bởi nhiều yếu tố. Về phương diện lịch sử, cơ chế này ra đời trong bối cảnh phong trào công đoàn đang đi xuống và nền kinh tế Úc đang trải qua thời kỳ suy thoái. Truyền thống can thiệp vào quan hệ lao động của Nhà nước cũng là một nhân tố quan trọng. Bên cạnh đó, một số nhà nghiên cứu đã chỉ ra rằng đằng sau sự thiết lập của cơ chế hòa giải và trọng tài Nhà nước còn là mong muốn tạo ra một môi trường ổn định cho sự phát triển kinh tế của đất nước.

Tồn tại ở Úc suốt hơn 100 năm qua, cơ chế giải quyết TCLĐTT dựa trên hòa giải và trọng tài Nhà nước đã phát huy khá tốt vai trò của mình trên thực tế song cũng đã bộc lộ những hạn chế nhất định. Do đó, kể từ những năm 90 của thế kỷ trước, Úc đã tiến hành một số cải cách quan trọng về cơ chế giải quyết TCLĐTT. Những cải cách này đã dẫn đến việc ban hành Luật về Công bằng Nghề nghiệp năm 2009 (Fair Work Act 2009). Với sự ra đời của đạo luật này, cơ chế giải quyết TCLĐTT của Úc đã có một diện mạo mới. Tuy vậy, cơ chế mới vẫn giữ lại về cơ bản những đặc trưng nêu trên, ngoại trừ một điểm đáng chú ý là cơ chế hòa giải và trọng tài Nhà nước không còn mang nặng tính bắt buộc như trước.

Nguồn: CIRD

Chú thích:

[1] David Macdonald và Caroline Vardenabeele định nghĩa hành động tranh chấp là bất kỳ hình thức phản đối nào mà một bên đe dọa hoặc thực hiện nhằm bảo về hoặc thúc đẩy những lợi ích của bên đó mà có thể dẫn tới sản xuất trì trệ (đình công, bế xưởng hoặc phá hoại), xem thêm Cuốn “100 thuật ngữ thông dụng nhất về quan hệ lao động được quốc tế sử dụng” (NXB Lao động – Xã hội, 2012, trang 56 – 57)

Hits: 27

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *