Liệu phụ nữ đã tiến xa hết mức?

Sau nửa thế kỷ với thu nhập bằng nhau giữa đàn ông và phụ nữ, từ cuối những năm 1970, mức lương của phụ nữ đã có sự phát triển đáng ngạc nhiên. Một trong những điều khiến vấn đề này trở nên quan trọng là vì sự khác biệt rõ ràng với những năm trước.
Mức lương sau những năm 1980 rất thú vị bởi vì, nếu như bạn so sánh mức lương trong cùng một nghề, bạn sẽ thấy rằng sự tăng trưởng trong thu nhập của tất cả các chị em đều như nhau. Ví dụ như ban đầu, tăng lương vẫn chỉ tập trung vào các cô gái trẻ, nhưng bây giờ thì phụ nữ mọi lứa tuổi đều đang dần rút ngắn khoảng cách thu nhập với nam giới. Điều này cũng tương tự với giáo dục: các cô giáo, dù là ở trình độ gì, cũng đang dần có được thu nhập ổn định giống với thầy giáo.
Ngoài ra, việc tăng lương cho phụ nữ lúc bấy giờ cũng rất bất ngờ vì thời gian đó đang trong giai đoạn căng thẳng khi mức lương giữa các tầng lớp xã hội không được công bằng.
Tuy đã có nhiều cải thiện cho quyền lợi của nữ giới nhưng nhìn chung mức lương của nữ giới vẫn còn thấp hơn nhiều so với nam giới. Những tiến bộ này chỉ vừa được chú ý vào những năm 1990s sau những bước tiến đầu năm 1980s. Và dù phụ nữ những năm 2000 có nhận được lương cao hơn, kết quả viên mãn về lâu về dài vẫn chưa rõ. Với nhiều bằng chứng những năm gần đây sự thay đổi này có phần chậm lại, rất có khả năng công cuộc rút ngắn lương bổng giữa giới tính sẽ không tiếp tục trong tương lai. Hơn nữa, còn có nhiều thông tin cho thấy dù phân biệt giới tính trong thị trường lao động đã có nhiều cải thiện nhưng có những sự phân biệt vẫn còn tồn tại.

 

Lịch sử: Mức lương và giới tính

Tốc độ tăng giữa mức lương trung bình của nữ giới/nam giới từ 1960-2014
Số liệu được lấy từ trang National Committee on Pay Equity về mức lương trung bình của nam giới và nữ giới từ năm 1960-2014. Biều đồ biểu thị sự thay đổi về tỷ lệ giữa mức lương trung bình của nữ giới/nam giới qua hơn 50 năm Từ biểu đồ có thể nhận thấy, trong những năm 1955 đến 1960, tỷ lệ giữa mức lương trung bình của nữ giới/nam giới có sự giảm nhẹ. Nhưng từ cuối những năm 1970s và 1980s, tỷ lệ này không có nhiều thay đổi, chỉ giữ ở khoảng 60%. Tiếp đó, sau những năm 1980s, là thời kỳ tăng mạnh trong tỷ lệ, khuynh hướng này duy trì đến cả 1990 và 1993.
Bỏ qua những khác biệt và chênh lệch qua các thời kì, nhìn tổng thể thì thu nhập của phụ nữ cũng đã có nhiều bước tiến đáng kể. Chẳng hạn như, dựa theo dữ liệu thu nhập hàng năm, tỷ lệ lương theo giới đã tăng từ 59,4% trong 1978 đến 75,5% năm 2003. Sự tăng dần này xảy ra trong một khoảng thời gian rất ngắn, chạm được đến 76.6% năm 2002. Và gần đây nhất, đến năm 2014, tỷ lệ này đã tăng lên tới 78,6%. Dĩ nhiên, nếu nhìn tổng thể giai đoạn những năm gần đây, tỷ lệ đều duy trì ở mức 77%-79%. Tỷ lệ này vẫn còn thấp so với sự bình đẳng mong muốn nhưng dù sao đây cũng là dấu hiệu cho thấy khoảng cách về lương giữa phụ nữ và đàn ông đang được tiếp diễn từng ngày nhờ nỗ lực của cả cộng đồng.

 

Lời giải thích của các nhà kinh tế học cho sự phân biệt mức lương theo giới

Xem xét kĩ lưỡng trên mọi phương diện từ giáo dục, đến kĩ năng, kinh nghiệm, chủng tộc…, các nhà kinh tế học đã chỉ ra một số yếu tố được coi là quan trọng trong việc giải thích thu nhập 2 giới, trong đó có hai nguyên nhân được coi là quan trọng nhất. Theo Juhn, Murphy và Pierce (1991), họ gọi đây là những yếu tố “ đặc biệt liên quan đến giới tính” và còn đặc biệt liên hệ đến sự khác biệt giữa nam giới và nữ giới, cả về những hạn chế và cách xử lý. Hai yếu tố quan trọng nhất ở đây chính là Giáo Dục và Kinh Nghiệm.
Thứ nhất, sự phân biệt mức lương theo giới trong giáo dục chưa bao giờ là một chủ đề lớn tại Mỹ. Sự khác biệt lớn nhất trong lịch sử, đó là, mặc dù phụ nữ thường tốt nghiệp trung học nhiều hơn nam giới nhưng nữ giới lại thường không học đại học hay cao hơn là cao học, thạc sĩ, tiến sĩ. Còn đàn ông thường tập trung vào các công việc đòi hỏi tính kỹ thuật và chuyên ngành nhanh như kĩ sư, luật, y dược và kinh tế, mang lại mức lương cao. Những năm gần đây, cách biệt về giáo dục giữa nam và nữ đã giảm kha khá, đặc biệt tại các trường đại học, nơi mà phụ nữ hiện tại chiếm hơn nửa số học viên, và họ cũng dần xuất hiện nhiều trong những lĩnh vực trước đây chỉ coi là của đàn ông. Nhiều khảo sát cũng chỉ ra rằng các trường học có xu hướng ủng hộ phụ nữ nhiều hơn.
Vì vậy, nếu xét trên yếu tố giáo dục bao gồm cả trình độ học vấn thì vẫn chưa thể giải thích được lý do vì sao lại có sự phân biệt mức lương giữa nam và nữ.
Chênh lệch mức lương giữa nữ giới – nam giới trong một số ngành nghề
Thứ hai, sự hạn chế được coi là khá quan trọng chính là kinh nghiệm làm việc. Theo truyền thống, phụ nữ thường không ổn định trong thị trường lao động vì lý do cá nhân và gia đình. Trước Thế Chiến thứ 2, hầu hết phụ nữ rời khỏi thị trường lao động vĩnh viễn khi họ kết hôn và có con. Ngay lập tức sau chiến tranh, rất nhiều phụ nữ quay lại làm việc khi con họ đã lớn. Sự thay đổi lớn hơn cả trong 20-30 năm gần đây chính là số lượng lớn phụ nữ vẫn chọn tiếp tục làm việc dù họ có con nhỏ. Hôm nay, phụ nữ với con cái bé hơn 1 năm tuổi vẫn đi làm. Tuy nhiên, trên trung bình, phụ nữ vẫn có ít kinh nghiệm làm việc hơn đàn ông và do đó là một sự hạn chế với công việc, và đây có thể là lý giải cho vấn đề.
Jacob Mincer và Solomon Polachek (1974) đã làm nhiều nghiên cứu quan trọng trong việc đánh giá vai trò của kinh nghiệm trong thị trường lao động ảnh hưởng đến sự phân biệt này. Có thể thấy trên thị trường lao động, ngay từ ban đầu, phụ nữ đã có ít cơ hội tiếp thu kinh nghiệm làm việc hơn và đa phần đều có sự nghiệp đứt quãng nên họ cũng không có động lực để vươn lên. Thêm một bất lợi chính là phụ nữ còn phải lo việc nhà với thời gian dài, khiến họ giảm tiến độ làm việc và mức thu nhập. (Becker 1985)
Ngoài ra, phụ nữ cũng thường chọn những công việc ít chuyên nghiệp và không đòi hỏi nhiều kĩ năng, từ đó tạo ra sự phân biệt ngành theo giới tính. Những nhà tuyển dụng trở nên ngại ngần khi thuê phụ nữ, sợ rằng không thể lấy lại được vốn, giảm tiến độ công việc và còn phải bỏ tiền đào tạo từ đầu.
Nhìn nhận chung thì có thể thấy các vấn đề này đều bắt đầu từ sự phân biệt đối xử giới tính. Gary Becker (1971; 1st ed, 1957) nhận định rằng sự phân biệt này là từ ham muốn duy trì khoảng cách đối với một số nhóm người bị phân biệt trong xã hội. Theo ông, phân biệt đối xử bắt nguồn từ sự chọn lựa đồng nghiệp, khách hàng, hoặc có thể là do sự khác biệt giữa 2 nhòm làm việc có tiến độ khác nhau ( Aigner & Cain, 1977). Cuối cùng, theo Bergmann ( 1974), sự tách biệt phụ nữ ra khỏi công việc của đàn ông tạo ra những nhân viên có cùng suy nghĩ như vậy. Từ đó, nó tạo nên nếp suy nghĩ trong ngay cả nữ giới và nam giới dẫn đến việc phân biệt giới tính trong công việc. 

 

Một số khảo sát và kết quả nghiên cứu khác

Còn có nhiều nghiên cứu khác nhau với góc nhìn khác nhau như sau:
  • Thứ nhất, Wood Concorrant 1993 nghiên cứu University of Michigan lớp 1972-1975. 15 năm sau tốt nghiệp, phụ nữ chỉ nhận được 60% tiến lương so với đàn ông
  • Thứ hai, Weinbeger (1998) tìm hiểu tiền lương của các học sinh vừa tốt nghiệp và thấy sự khác biệt từ 10-15% giữa 2 giới tính.
  • Thứ ba, Neumark (1996), với tình hình là cả phụ nữ và nam giới cùng nộp resume xin việc vào một nhà hàng ở Philadelphia và tỷ lệ phụ nữ xin được phỏng vấn là ít hơn 40% so với đàn ông.
  • Thứ tư, Golden và Rouse, 2000, xem xét trong trường hợp “blind audition” để chon người chơi của một ban nhạc hòa tấu và khi không thấy được mặt của thí sinh, phụ nữ có khả nặng hơn 25% so với đàn ông được nhận vào.
  • Thứ năm, Becker, 1971, chỉ ra rằng những công ty không phân biệt phụ nữ có lợi thế hơn vì phụ nữ chỉ cần trả lương ít hơn và có thể đánh lại với các công ty nhiều nhân viên nam nhưng phải trả lương nhiều khác.
  • Thứ sáu, Hellerstein, Neumark và Troske (2002), Black và Strahan (2001) tìm được rằng trong những năm 1970, khoảng cách về tiền lương này giảm nhiều vì tiền lương của nam giới giảm mạnh so với phụ nữ (12% với 3%). Điều này cho thấy trong thời kì ngân hàng và kinh tế loạn thì nam giới có nguy cơ bị ảnh hưởng nhiều nhất.
Vậy, rõ ràng có thể nhận thấy rằng, sự không công bằng trong trả lương giữa nam giới và nữ giới đã tiềm ẩn từ lâu, được nhiều nhà khoa học đưa ra phân tích và nghiên cứu. Qua nghiên cứu và báo cáo từng năm, chúng ta cũng đều cảm thấy vui mừng vì sự cải thiện trong tốc độ tăng lương ở nữ giới. Nhưng con đường đến sự công bằng ấy còn rất xa, phải trải qua hơn 50 năm, mức lương trung bình của nữ giới mới bằng khoảng 80% mức lương trung bình của nam giới. Vậy sẽ còn mất bao nhiêu lâu nữa để chúng ta đạt đến sự công bằng về lương, dài hơn là công bằng giới?

Hits: 13

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *